از شهر رسانه ای تا شهر بدون رسانه

احسان پوری-اول_ قرن بیست و یکم را "قرن شهرها" نام داده اند. هر یک از شهرهای جهان به فراخور ظرفیت، امکانات و فعالیت هایشان در رقابت با همتایان خود در سطوح مختلف از نوعی شهرت و آوازه متمایز برخوردارند.

این آوازه و شهرت از خصوصیات پایدار و پویایی از جنس فرهنگی و رسانه ای این شهرها نشات می گیرد که از آن با عنوان "برند شهری" یاد می شود و متکی بر عنصرهای متنوع یک شهر مانند هویت تاریخی، موقعیت جغرافیائی، ویژگیهای اجتماعی، نمادهای تمدنی، فعالیتهای تجاری، امکانات رفاهی، تفریحی و سرگرمی تا مناسبات بین المللی و تصاویر رسانه ای یک شهر و یا ترکیبی متنوع از این عناصر است. شهر به عنوان یک موجود زنده و پویا که دائم در حال حرکت و رشد ونمو است؛ سرشار از فرصت های ارتباطی و تعاملی با سیستم های درونی و بیرونی است. به بیان دیگر سیستم های شهری مجموعه ای از فرایندهای ارتباطی در سطوح مختلف از ارتباط مستقیم با شهروندان تا ارتباطات محلی، منطقه ای، ملی و بین المللی و همچنین تعاملات گسترده رسانه ای را در خود جای داده است. با رشد و توسعه رسانه های نوین، باور همگانی این است که رسانه به عنوان موثرترین ابزار برای ایجاد تغییرات اجتماعی در سطح کلان جامعه مطرح است. از سوی دیگر حرکت افقی جریان اطلاعات در لایه های اجتماعی و خلق سرمایه اجتماعی به مدد شبکه های اجتماعی مجازی و شبکه های اطلاع رسانی تعاملی؛ لزوم اطلاع رسانی مبتنی بر شفافیت، سرعت و صحت را بیش از پیش نمایان می سازد. مدیران و سیاستگذاران کلانشهرها به خوبی دریافته اند که در صورت فقدان طرح و برنامه مشخص تبلیغاتی و رسانه ای، نه تنها در عرصه مدیریت شهری موفق نخواهند بود؛ بلکه دستاوردهای آنها در حوزه های عمرانی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در صورت اعتنای افکار عمومی و ارایه جذاب و مورد پسند برای مخاطبان ارزش پیدا می کند و ماندگار می شود.

دوم- امروزه با رشد و توسعه تکنولوژی های نوین اطلاعات و ارتباطات؛ واژه رسانه مفهومی فراتر از راديو، تلويزيون و روزنامه ها را به ذهن افراد متبادر مي كند و شامل طيف گسترده اي از كاربري هاي گوناگون در انتقال پيام مي شود. رسانه ها بخش اصلي زندگي و كار انسان ها را در همه گروه های اجتماعی تشكيل مي دهند. افزون بر كاركردهاي سنتي و نوين رسانه شامل اطلاع رساني، آموزشي، سرگرمي و غيره، گستردگي رسانه هاي ديجيتال در بستر فضای مجازی نيز، آن را به عنوان كسب وكار هاي جديد و فراگير مطرح کرده است. به بیان دیگر ترکیب اطلاع رسانی با خدمت رسانی موجب خلق فرصت ها و ظرفیت های جدیدی گردیده است. از طرف ديگر به دليل گسترش صنعت رسانه در دنيا و تبديل آن به يك كسب وكار تمام عيار و بروز فرصت هاي كارآفرینانه در اين صنعت، در سال هاي اخير پديده كارآفريني به شدت بر كسب وكار رسانه اي تاثيرگذار بوده و صاحبان رسانه مدام در پی کشف بازارهای جدید و افزایش ضریب نفوذ خود بوده اند. مطالعات نيز نشان از تاثيرپذيري شگرف اصول كارآفريني بررسانه دارد. به عنوان نمونه نرخ كارآفريني در صنايع رسانه اي در مقايسه با ديگر صنايع در ايالات متحده بالاتر از نرخ متوسط است كه نشان از ظرفيت هاي موجود در رسانه دارد. در کشورما نیز در سال های اخیر شاهد رشد روزافزون شرکت های متعددی با فرایندهای اقتصادی و تجاری نوپا مبتنی بر بستر رسانه ها هستیم. صاحبان ایده با شناخت صحیح از قدرت تاثیر رسانه ها و آگاهی از زیرساخت های فناوری های نوین اطلاعات و ارتباطات اقدام به فعالیت و ایجاد کسب و کار در این حوزه نموده اند. ارایه طرح ها و فرصت های اقتصادی مبتنی بر تجارت یا بازاریابی محتوا (Content marketing) در کنار ایده های ناب ارایه خدمات(Web service ) در بستر وب مشخصه اصلی کسب و کارهای نوپا است. این در حالی است که اغلب موسسه ها و سازمان های بزرگ رسانه ای کشور که از پتانسیل بالایی در زمینه تولید محتوا برخوردار هستند؛ در این زمینه فعالیتی نداشته و همچنان بر تولید محتوای سنتی و روش های درآمدی گذشته اسرار می ورزند.

آخر- تهران تشنه خلاقیت است. شهروندان به دنبال مشاهده تصویری زیبا و نمایی جذاب و آرامش بخش در محیط شهری هستند. نگاه تیزبینانه شهروندان به دنبال کنش های مدیران شهری و اقدامات اجرایی آنها در شهر است. همانطور که شهر زنده است و مردم در تعامل روزانه با آن هستند؛ مدیریت شهری نیز نیازمند تعامل با شهروندان است. بدیهی است که  نحوه واکنش شهروندان در امور اجتماعی نتیجه نحوه کنش و برخورد مسئولان با مردم است و تعامل اصولی در قالب ارایه دستاوردهای مدیریت شهری و جلب حمایت و مشارکت شهروندان شکل می گیرد. به بیان دیگر در شرایط کنونی که مدیریت شهری با تنگناهای گوناگون از جمله مسایل مالی و اقتصادی روبرو است، خلاقیت در عرصه فرایندهای خدمات مدیریت شهری و بیان و ارایه هوشمندانه آنها به شهروندان می تواند همراهی و مشارکت شهروندان را درپی داشته باشد. مشارکت انسان‌ ها در تعیین سرنوشت جامعه خویش و تصمیم گیری برای اموری که به زندگی آنان مربوط می شود همواره از نگاه کارشناسان و مسئولان شهری مورد توجه بوده و در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه ضرورت مشارکت فعال و وفاق اجتماعی موثر افراد جامعه، مورد تاکید مدیران شهری است. برای نیل به این هدف یکی از ابزارهای تحقق مشارکت شهروندان در عرصه مدیریت شهری؛ آگاهی بخشی، بستر سازی و فرهنگ سازی و بالطبع آن آموزش جامعه است. در این بین نقش سیستم های ارتباطی مدیریت شهری و خصوصا رسانه ها بیش از گذشته مهم و اثربخش است. باید توجه داشت که اطلاع رسانی یک سویه و الگوهای سنتی خبررسانی در قالب رسانه های سنتی گرچه لازم است و به آگاهی شهروندان کمک می کند؛ اما برای جلب مشارکت های مردمی و همراهی اجتماعی باید از رویکردهای نوین حوزه اطلاع رسانی و فرصت های برآمده از ترکیب فناوری اطلاعات و رسانه ها بهره برد. براین اساس ترکیب اطلاع رسانی و خدمت رسانی برخواسته از فرصت های خدمات فناوری اطلاعات مبتنی بر ایجاد فضای مشارکت شهروندان می تواند الگوی مناسبی باشد. در این بین به نظر می رسد طراحی نظام ارتباطی و رسانه ای مبتنی بر الگوهای مشارکت شهروندی و ایجاد همصدایی به جای چند صدایی در اولویت سیاستگذاری اطلاع رسانی مدیریت شهری باشد.

 

 

 

افزودن نظر جدید